Aksaray Haber - Aksaray Haberleri -
$ DOLAR → Alış: 3,70 / Satış: 3,71
€ EURO → Alış: 4,34 / Satış: 4,36

Afganistan’da Varlığımız-3

Hasan CANKURT
Hasan CANKURT - cankurt_hasan@hotmail.com
  • 14.09.2017
  • 376 kez okundu

Daha önce kaleme aldığım, “’daki Türkçe” içerikli iki yazımda dilimizin bu kardeş ülkedeki derin görüntüsü hakkında bilgi vererek sevgi dili Türkçenin kronolojik gelişimine değinmiştim. Bu yazımda, 2012 ve sonrasına kadar getirdiğim Türkçe ve Türkoloji seyrine ait bazı bilgilere devam ederek ’daki varlığımızla ilgili paylaşımlarımı sürdüreceğim. Paylaşımlarımı, dostum Firuz Fevzi’nin kaleminden alıntılar yaparak sunduğumu ya da bir nevi Fevzi’nin sözcülüğünü yaparak gerçekleştirdiğimi belirtmemde fayda var diye düşünüyorum.

2002 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kabil Büyükelçiliğinin gayretleri ve Afganistan Cumhurbaşkanı Hamit Karzai’nin emriyle Kabil Devlet Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin bünyesinde açılan Türkoloji bölümüne ek olarak yine 2014’te Kabil’de Burhaneddin Rabbani Üniversitesi Eğitim Fakültesinde ve Güney Türkistan şehirlerinden Cevizcan(Cüzcan)’da Türkoloji bölümleri açıldı. Edindiğim bilgilere göre, Burhaneddin Rabbani Üniversitesi Eğitim Fakültesindeki Türkoloji bölümünde Afgan kökenli 6 öğretim görevlisi bulunmaktadır. 370 öğrencinin Türkoloji eğitimi aldığı tespitlerim arasında. Güney Türkistan (Kuzey Afganistan) şehirlerinden Cevizcan’daki Türkoloji bölümü, Mezar-ı Şerif Başkonsolosu Sayın Mustafa Erdeviren’in destekleriyle tam donanımlı olarak çalışmaktadır. Bu bölümde 1’i Türkiyeli, 4’ü Afganistanlı olmak üzere 5 öğretim görevlisi bulunmaktadır. Toplam öğrenci sayısı 420’dir. Yeni açılan bölümlere Kabil Devlet Üniversitesi Türkoloji bölümünden mezun olanlar görevlendirilmiştir. Kuzey Afganistan’daki Belh Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Özbek Dili ve Edebiyatı bölümünde de Türkiye Türkçesi öğretimine yer verilmektedir. Söz konusu bu Özbekçe bölümde Türkiye Türkçesi 2004 yılında sadece bir ders olarak verilirdi. 2013 yılından beri Mezar-ı Şerif Başkonsolosu Sayın Mustafa Erdeviren’in yoğun gayretleri sonunda Özbekçe bölümüyle ilişkili olarak Türkçe bölümü de açıldı. Buradaki Özbekçe ve Türkiye Türkçesi bölümlerinin ileride açılması düşünülen Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümüne kaynaklık etmesi düşünülmektedir. Hem Türkçe hem de Özbekçe eğitimli bu bölümde Afgan kökenli 8 öğretim görevlisi bulunmakta olup öğrenci sayısı 410’dur. Belh Üniversitesindeki Türkçe öğretiminin bir benzeri de Tahar Üniversitesi Özbekçe bölümünde yapılmaktadır. Türkçe öğretiminin verildiği bu Özbekçe bölümde 310 öğrenci bulunmakta olup 6 öğretim görevlisi görev yapmaktadır. Bünyesinde Türkçe öğretimi de bulunan diğer Özbekçe bölümlerinden biri başkent Kabil’de Bağlan Üniversitesinde, diğer dördü Kuzey Afganistan’daki Mezar-ı Şerif’te, Cevizcan’da, Meymana’da ve Herat’tadır. Türkçe öğretimi de veren Özbekçe bölümleri toplam 7’dir. Afganistan’da Türkmence öğretim veren bir bölüm de vardır. Kuzey Afganistan’daki önemli Türkmen nüfusuna rağmen Türkmence öğretimi veren sadece bir bölümün olması oldukça üzücüdür. Cevizcan Üniversitesindeki Türkmence bölümünde 320 öğrenci öğretim görmekte olup, Afgan kökenli 5 öğretim görevlisi hizmet veriyor.

Afganistan’ın en büyük devlet üniversitesi olan ve Türkoloji eğitimine kaynaklık eden Kabil Devlet Üniversitesi, 1932 yılında açıldı. Buradaki Tıp Fakültesi, Türk bilim adamı Prof. Dr. Kamil Rıfkı Urga tarafından kurulmuştur. Firuz Fevzi, Tıp Fakültesinin bugün Kabil’in işlek ve kalabalık bir semtinde olan Atatürk Caddesinde olduğunu dile getiriyor. Kendisinden aldığım bilgilere göre, caddede olan kavşağın ortasında Kamil Rıfkı Urga’nın anıtı vardır. Bu anıtın duvarlarında üç dilde (Türkçe-Farsça-İngilizce) Kamil Bey’in Afganistan’da yaptığı hizmetlerden bahsedilir. Atatürk Caddesinin sol tarafında her gün yüzlerce çocuğun tedavisini ücretsiz yapan Atatürk Çocuk Hastanesi bulunmaktadır.

Afganistan’daki varlığımızın bayrağı haline gelmiş ve aynı zamanda diğer Türkoloji bölümlerine de önderlik eden Kabil Devlet Üniversitesi Türkoloji bölümü, bugüne kadar on birinci mezunlarını vermiştir. Mezun olan öğrencilerin, Afganistan’ın önemli devlet kurumlarında saygın görevlere getirilmiş olduğunu öğreniyorum. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Kabil Büyükelçiliğinde, TİKA’da, Kabil Yunus Emre Kültür Merkezinde, bazı Türk şirketlerinde ve Türk Silahlı Kuvvetlerine ait kamplarda çalışmakta olduklarını da…

1 Mart 1924 tarihinde Rusya’nın başkenti Moskova’da imzalanan Türk-Afgan dostluk antlaşması, daha önce her mart ayında yapıldığı gibi günümüzde de Afganistan Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye Kabil Büyükelçiliği nezdinde kutlanarak anılmakta, bu bağlamda bir kısım etkinlikler yapılmaktadır. Afganistan Ankara Büyükelçiliğinde de dostluk günü ayrıca kutlanmaktadır. Bu tür etkinliklerin Afganistan’daki Türkçe ve Türkoloji çalışmalarına çok büyük katkılar sunduğunu düşünmekteyim. Firuz Fevzi’yle yaptığım mülakatlarda bahis konusu ettiğim etkinliklerin ve kutlamaların aynı önem verilerek devam ettirildiğini öğrendim. Fevzi’den dinlediklerimi aynen aktarıyorum:

2016 yılı içerisinde Türkiye Cumhuriyeti Kabil Büyükelçisi Sayın Ali Sait Akın organizatörlüğünde 1 Mart Dostluk Günü kutlamaları yapıldı. Bir hafta boyunca her gün Türk Büyükelçiliğinde yapılan birbirinden güzel etkinliklere bizzat şahit oldum. İki kardeş ülkenin dostluğu konulu paneller düzenlendi. Türk Büyükelçiliği ve Afgan halkı arasında dostluklar pekişti. Türkiye’den gelen bilim adamları Türk folkloru hakkında konferanslar düzenlediler. Tanınmış sanatçılar konserler verdiler. Afganistan’da perşembe ve cuma günleri resmi tatil günleri olduğu için bu iki gün içerisinde iki ülkenin kültürü ve sosyal yapısı ve diğer bazı konularda etkinlikler düzenlenmektedir.

“Afganistan’da Varlığımız” yazı dizisine içerik olacak araştırmalarımı, elde ettiğim verileri, Afganistanlı akademisyen ve araştırmacı Firuz Fevzi’yle gerçekleştirdiğim mülakatlarda ya da sohbetlerde edindiğim bilgileri okurumla paylaşmaya devam edeceğim. Görüşmek dileğiyle…

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ