Aksaray Haber - Aksaray Haberleri -
$ DOLAR → Alış: 3,70 / Satış: 3,71
€ EURO → Alış: 4,34 / Satış: 4,36

Afganistan’da Varlığımız-4

Hasan CANKURT
Hasan CANKURT - cankurt_hasan@hotmail.com
  • 03.10.2017
  • 471 kez okundu

2010 yılından beri Türk kültürü Afganistan’da yoğun olarak tanıtılıyor. Otuz beşe yakın Türk dizisi Afganistan’ın yerel kanallarında izlenmektedir. Bu dizilerin Türkçeden Farsçaya tercümesi, Afganistan’la ilgili daha önceki yazılarımda kendilerinden söz ettiğim Türkoloji bölümlerinden mezun olan öğrenciler tarafından yapılmaktadır. Çokça izlenen Kurtlar Vadisi ve Diriliş-Ertuğrul gibi dizi kahramanlarının halkın epey ilgisini çektiği duyduklarım arasında. Dizilerin kahramanları halkın ilgisini o kadar çekmiş ki birçok restoran, market ve kuaför tabelalarında onlara ait afişlere veya görüntülere rastlandığı dile getiriliyor. Ayrıca çocukların veya gençlerin ilgisini çekmek için dizi kahramanlarının resimlerine yer veren tişörtler epey tercih edilmektedir.

2010 yılından sonra Afganistan’da hızlı bir şekilde özel üniversiteler ve özel dershaneler açılmaya başlandı. Birçok özel üniversitede seçmeli ders olarak Türkçe tercih ediliyor. Ayrıca özel dershane veya kurslarda Türkçe kursu mutlaka verilmektedir. Bu kurslardaki Türkçe derslerini Türkoloji bölümünden mezun olan öğrenciler vermektedir. Dostum Firuz Fevzi’den ilk dinlediğimde çok şaşırdığım bir bilgiyi sizinle paylaşacağım. Dinlediğimde, Fevzi’nin Türkçeye duyduğu samimi sevginin bir tezahürü olduğunu düşünerek onun hüsnüzannına atfettim ve temennisi olarak yorumladım. Sonradan verdiği bilgiye derinlikle vâkıf oldum ki rahatlıkla söyleyebilirim: “Hemen hemen Afganistan’ın geneline yayılmış Türkçe kurslarının sayısı 500’ün üzerindedir.” Kurslarda Türkçe öğrenen ve Türkiye’ye burslu olarak gitmek isteyen Afgan öğrenciler yetiştirilmektedir. Kurslar, öğrencilerin burs başvurularıyla bizzat ilgilenmektedirler.

Türk asıllı oldukları veya Türk-Moğol karışımı bir millet oldukları üzerinde farklı tartışmalara konu olan Hazaraların yoğun olarak yaşadığı Buda heykelleriyle meşhur Bamyan (Bamiyan) şehrinde de bir Türkoloji bölümünün açılması yönünde çalışmalar yapılmaktadır. Afganistan ulusal haber kanallarında Türkiye Türkçesiyle ilgili epey haber yapıldığı bilgisine eriştim. ISAF(Uluslar Arası Güvenlik Destek Gücü)’ta görev yapan Türk askeri ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin Kabil’de kurmuş olduğu Radyo Türkiye’m desteğiyle Türkiye’nin milli bayramları 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Türkiye’de olduğu gibi aynı coşkuyla kutlanmaktadır. Afgan Ordusu’nun askerî düzeninin temellerinin Atatürk zamanında Türk uzmanlar tarafından atıldığını daha önce de dile getirmiştim. Şu anda da Türk birlikleri, Afgan Ordusu’nu eğitmektedirler. Bu gelişmeler paralelinde Afgan askerî liselerinde Türkçe dersi okutulmaktadır. Gerek Türkiye’deki subayların gerek Afganistan’daki Türk subayların bu kardeş ülkedeki Türkçe ve Türkoloji çalışmalarına doğrudan ve dolaylı verdikleri desteği önemsemek gerekiyor. Yazılarımda daha önce belirttiğim üzere Afganistan’da askerî okul öğrencilerini bizzat Türk subayları eğitmektedir. Afganistan’dan Türkiye’ye askerî konularla alakalı olarak hizmet etmek amacıyla gidecek Afganlılara da Türkçe öğretilmektedir. Türk subaylarının söz konusu yollarla Türkçeye ve Türkoloji’ye yaptıkları hizmetler halen devam etmektedir. Ülkedeki askerî terimlerin önemli bir kısmının Türkçe olması, Afgan askerinin Türkçe derslerine hiç de yabancı kalmayacağına işaret etmektedir. Nato’ya bağlı birlikler içerisinde Türk birliklerinin Afgan halkı arasında farklı bir yeri vardır. Firuz Fevzi’nin bu yöndeki gözlemini aynen veriyorum: “Türk birliklerine bağlı üst düzey subayların, Taliban’ın güçlü olduğu Kandehar’da bile korumasız gezdiklerine bizzat şahit oldum.”

            Afganistan hakkında, dostum Firuz Fevzi’yle yaptığım, onun samimiyetiyle dolu mülakatlara bağlı olarak paylaştığım ve kendisinin yoğun gayretleriyle birlikte kaleme aldığımız yazıların ışığında yazdığım “Afganistan’da Varlığımız” başlıklı yazı serisine bir sonuç kabilinden diyebilirim ki Türkiye Kabil Büyükelçiliği, Mezar-ı Şerif Başkonsolosluğu, TİKA ve Yunus Emre Enstitüsü gibi resmi kurumların veya birimlerin yoğun çalışmalarıyla ilişkili olarak Türkiye Türkçesinin Afganistan’da çok rağbet gördüğü gözlerden kaçmayacak kadar açıktır. Kabil Devlet Üniversitesi bünyesinde açılan ilk Türkoloji bölümüne Burhaneddin Rabbani Üniversitesinde ve Cevizcan bölgesinde açılan diğer Türkoloji bölümleri de eklenmiştir. Türkçenin yoğun olarak konuşulduğu Kuzey Afganistan’da Türkçe, Türkoloji ve Türk kültürü yönünde daha aktif çalışmaların olduğu sonucuna varıyorum. Bazı üniversitelerde Özbek Türkçesi ve Türkmen Türkçesi gibi Türk lehçeleri de okutulmaktadır. Türk subaylarının Afganlı askerî personele verdiği Türkçe kurslarının da Türkçe ve Türkoloji çalışmalarına faal bir katkı sunduğunu düşünmekteyim.  Afganistan’daki özel üniversitelerde ve özel kurslarda verilen Türkçe derslerinin de günden güne arttığı görülmektedir. Gerek Türkiye Cumhuriyeti devlet yetkililerinin gerekse de Afgan yetkililerin Türkoloji merkezlerini ivedilikle artırması gerektiğini düşünüyorum. Hem özel üniversitelerde hem özel kurslarda hem de askerî kurumlarda verilen Türkçe derslerine aktif bir şekilde devam edilmelidir. Bölge halkının seviyesine göre hazırlanmış araç gereçler ve materyaller artırılmalıdır. Hem Afganistan’da hem de Türkiye’de Afganistan’ın konumu ve şartlarıyla alakalı donanıma sahip uzman kadrolar yetiştirilmelidir. Afganistanlı Türkologların, Türk kökenli aydın ve yazarların, Türk edebiyatı ya da Türkçeyle ilgili özgün ve akademik yazıları artırmaları kanaatimce önemlidir.

Bilgilendirme amacıyla kaleme aldığım bu yazılarımın, Afganistan’daki Türkçe ve Türkoloji eğitimine, Türk-Afgan kardeşliğine katkı sağlamasını temenni ediyorum.

[Bu arada okurumla, şahsımı ve dostum Firuz Fevzi’yi çok mutlu eden bir bilgiyi paylaşmak istiyorum. Daha önceki yazılarımda belirttiğim gibi, Haberaksaray.com’daki bu  yazılarımdaki bilgilerin bir kısmının da içerisinde olduğu bir bildiriyi, Gazi Üniversitesinde “Fuat Köprülü” adına yapılan bir sempozyumda Firuz Fevzi’yle sunduğumuzu söylemiştim. Sözünü ettiğim bu tebliğimiz, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de  yayın yapan “Türkologiya” adlı bilimsel-hakemli-uluslararası bir dergide – makale formatıyla- yayınlandı. Dergi, Azerbaycan’dan tarafımıza bir adet gönderildi.]

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ