Gayrimenkul ve İmar Hukuku

İmar hukuku, yerleşmelerin fonksiyon ve şekil itibariyle tanzim edilerek ekonomik, kültürel, toplumsal, sosyal ve doğal koşullarla adapte edilmesi; kişilerin sosyal ve iktisadi gereksinimlerinin karşılanması ve yaşam standardının artırılması adına kaynak sağlama ve kullanma, altyapı, tasarım, donatım, yapım vs. çalışmalardan doğan ilişkilerin düzenleme altına alındığı hukuk dalıdır.

İmar hukuku, yararlandığı ilkeler itibariyle “karma hukuk” dalıdır. Zira, hem özel hukuk ilkelerinden hem de kamu hukuku ilkelerinden yararlanır. Anayasa hukuku, çevre hukuku, taşınmaz hukuku, idare hukuku, ceza hukuku, borçlar hukuku ve yargılama hukuku ile yakından ilişkilidir.

İmar hukuku; kanun, yönetmelik, genelge vs. hukuksal düzenlemeler ile mahkeme kararlarından oluşan hukuki uygulamalar neticesinde imar planı, imar planının yapımı, uygulaması ve değiştirilmesi hususlarında kurallar içerir.

Fiziki varlığa sahip olan varlıklar, hukuk terminolojisinde “maddi mal” şeklinde karşılık bulur. Hukuk düzeni, maddi malları kendi içinde taşınır ve taşınmaz mal olmak üzere iki başlıkta inceler. Gayrimenkul hukukunun da konusunu oluşturan taşınmaz (gayrimenkul); yerinde sabit olan, bir yerden bir başka yere nakledilmesi mümkün olmayan malları ifade eder.

Taşınmaz hukuku; fiziksel bir varlık olan araziyi ve arazi üzerinde inşa edilen yapıları, hak sahiplerini ve taşınmaz mal ilişkilerinden doğan hukuki hadiseleri inceleyen, düzenleme altına alan hukuk dalıdır. Gayrimenkul hukukunun asli kaynakları, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 2644 sayılı Tapu Kanunu; İmar hukukunun asli kaynağı ise 3194 sayılı İmar Kanunu’dur.

Gayrimenkul (Taşınmaz) hukuku; konusunu taşınmaz malların oluşturduğu bilumum hukuki iş, işlem ve uyuşmazlıklar hakkında düzenlemeler ihtiva eder. Medeni hukukun kapsamlı ve hacimli bir alt disiplini olup 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda önemli bir yer teşkil eder.