Aksaray’da dönüşen şehir mi, sadece beton mu?

“Aksaray Geleceğini İnşa Ediyor” Söylemi Üzerine Bir Şehir Okuması

Aksaray Belediyesi, son yıllarda yürütülen kentsel dönüşüm projelerini kamuoyuna tanıtırken sıkça aynı ifadeyi kullanıyor: “Aksaray geleceğini inşa ediyor.” Belediye Başkanı Evren Dinçer de farklı tarihlerde yaptığı açıklamalarda, özellikle Hamidiye Mahallesi başta olmak üzere yürütülen dönüşüm çalışmalarının temel amacını “deprem güvenliği, modern şehircilik ve yaşam kalitesinin artırılması” olarak tanımlıyor.

Kâğıt üzerinde bakıldığında bu hedeflerin tamamı yerli yerinde. Kim, depreme dayanıklı binalara, düzenli bir şehir dokusuna ya da daha yaşanabilir bir Aksaray’a karşı çıkabilir? Ancak sorun tam da burada başlıyor: Açıklamalar ile sahadaki dönüşümün toplumsal karşılığı arasında ciddi bir boşluk var.

Belediye tarafından yapılan bilgilendirmelerde, kentsel dönüşüm projelerinin “vatandaş odaklı” olduğu özellikle vurgulanıyor. Ancak dönüşüm alanlarında yaşayan birçok kişi için süreç, çoğu zaman belirsizliklerle ilerliyor. Yeni yapılacak konutların maliyeti, hak sahiplerinin borçlanma durumu, geçici taşınma sürecinde yaşanan mağduriyetler ve geri dönüş şartları kamuoyuna açık, detaylı ve şeffaf biçimde tartışılmıyor. Resmî açıklamalarda “mağduriyet olmayacak” deniyor; fakat mağduriyetin neye göre ölçüldüğü net değil.

Belediye Başkanı Dinçer, imar planı revizyonlarıyla “ada ve parsel bazlı kentsel dönüşümün önünün açıldığını” ifade ediyor. Bu teknik olarak önemli bir adım olabilir. Ancak bu düzenlemenin, şehircilik ilkeleri açısından ne anlama geldiği yeterince sorgulanmıyor. Ada bazlı dönüşüm, eğer bütüncül bir planlama anlayışıyla desteklenmezse, parçalı ve uyumsuz bir kent dokusu üretme riskini de beraberinde getirir. Bugün Aksaray’da yükselen yeni yapıların birbirleriyle, çevreyle ve şehir kimliğiyle kurduğu ilişki bu açıdan dikkatle incelenmelidir.

Belediyenin açıklamalarında sıkça vurgulanan bir diğer başlık ise “modern şehircilik”. Peki modern şehircilik yalnızca yeni binalar, geniş yollar ve ticari alanlardan mı ibaret? Modern bir şehir aynı zamanda yeşil alanlarıyla, kamusal mekânlarıyla, yaya dostu yapısıyla ve sosyal adaleti gözeten konut politikalarıyla var olur. Oysa Aksaray’daki dönüşüm projelerinde, yeşil alan oranları ve kamusal yaşam alanlarının niteliği, tanıtım metinlerinde kaldığı kadar güçlü biçimde hissedilmiyor.

“Kentsel dönüşümle birlikte şehrin çehresi değişiyor” deniyor. Doğru, Aksaray’ın çehresi değişiyor. Ama bu değişim herkes için aynı anlama mı geliyor? Şehir merkezinde artan yapı yoğunluğu, yükselen konut fiyatları ve ticari rant, dönüşümden kimin kazançlı çıktığı sorusunu ister istemez gündeme getiriyor. Belediye açıklamaları bu noktada daha çok teknik başarıya odaklanıyor; sosyal sonuçlar ise arka planda kalıyor.

Kentsel dönüşüm, yalnızca bugünü değil, gelecek kuşakları da ilgilendiren bir meseledir. Bu nedenle “Aksaray geleceğini inşa ediyor” ifadesi güçlü olduğu kadar sorumluluk da yükleyen bir ifadedir. Eğer bu gelecek, şehir belleğini silen, mahalle kültürünü dağıtan ve sosyal eşitsizlikleri derinleştiren bir yapı üzerine kuruluyorsa, ortada bir şehircilik başarısından söz etmek zorlaşır.

Belki de artık belediye açıklamalarında şu soruya da yer verilmesi gerekiyor:
Bu dönüşüm sadece binaları mı yeniliyor, yoksa Aksaray’da daha adil, daha yaşanabilir ve daha kapsayıcı bir şehir mi inşa ediliyor?

Bu soruya verilecek samimi cevap, kentsel dönüşümün gerçek başarısını gösterecektir..