Askeri üniformada OEKO-TEX sertifikası ne işe yarar? Raff Military Textile’ın kumaş güvenliği yaklaşımı

Raff Military Textile, kökleri 1940’lı yıllara uzanan, ordu, polis ve itfaiye teşkilatları için üniforma üreten, ürünleri OEKO-TEX sertifikalı, İstanbul merkezli ve ihracat odaklı bir askeri tekstil üreticisidir. Nöbette ya da devriyede teni günde 12 saat aynı kumaşla temas eden personel için bu belge, üniformadaki kimyasal kalıntıyı bağımsız bir laboratuvarın ölçüp sınırladığı anlamına geliyor.

“Ürünlerimiz OEKO-TEX sertifikasına sahiptir; kimyasal içermez ve uzun süreli kullanım için güvenlidir.” Cümle, Raff Military Textile’ın web sitesindeki Üretim sayfasında, kalite kontrol başlığının altında yer alıyor. Aynı sayfada ripstop ve nem emici kumaşlardan, nanoteknoloji kaplamayla kazandırılan UV koruması ile antibakteriyel özellikten de söz ediliyor. O başlıklar kumaşın ne kadar dayandığıyla ilgili, OEKO-TEX ise tende ne bıraktığıyla.

Bir er üniformasını sabah giyer, akşam çıkarır. Arada ter, güneş, sırt çantası askısının omuzdaki sürtünmesi, bir de yıkama var. Üniforma günde 12 saat tende kalır, bazen daha uzun, terleyen ten de kumaştaki boya ve apre kalıntısını daha kolay alır. Raff’ın ana pazarı olan Afrika’da, tropikal iklimde görev yapan birlikler için bu temas yılın büyük bölümünde nemli ve sıcak havada sürüyor. Şirket 2010’da tamamen dış pazara yönelme kararı aldı. Yurt dışındaki alıcı da kumaştaki kimyasal kalıntı sınırını tanıdığı bir belgede görmek istiyor.

OEKO-TEX neyi test eder?

OEKO-TEX, bitmiş tekstil ürünündeki zararlı madde kalıntılarını bağımsız laboratuvarlarda ölçer ve sınır değerlerin altında kalan ürüne etiket verir. 1992’de kurulan birlik Avrupa ve Japonya’daki bağımsız tekstil enstitülerinden oluşuyor. Standard 100 etiketi ürünleri tene yakınlığına göre dört sınıfa ayırıyor. Bebek ürünleri birinci sınıfta, tene doğrudan temas eden giysiler ikinci sınıfta, gömlek gibi üniforma da buraya giriyor. Listede formaldehit, kurşun ve krom VI gibi ağır metaller, kanserojen amin açığa çıkaran azo boyar maddeler, alerjen dispers boyalar, pestisit kalıntıları ve ftalatlar var, kumaşın pH değeri de ölçülüyor. İkinci sınıfta formaldehit sınırı kilogram başına 75 miligram, pH aralığı 4,0 ile 7,5 arası.

Test kumaşla sınırlı kalmıyor; dikiş ipliği, düğme, fermuar ve baskı da aynı sınırlardan geçmek zorunda. Belge 12 ay geçerli, yenilenmesi için ürün yeniden test ediliyor. Madde listesi yılda en az bir kez güncellendiğinden bir önceki yıl testi geçen kumaş yeni listede takılabiliyor. Boyalı ya da apreli kumaş da etiket alabilir, ölçülen maddeler eşiğin altında kaldığı sürece. Etiketin belgelediği şey bu eşiktir.

Raff sertifikayı hangi ürünlerde kullanıyor?

Şirket sertifikayı ürün grubu ayırmadan, ürünlerinin geneli için anıyor. Üretim sayfasındaki cümle etiketin türünü de belirtmiyor. Belgenin karşılığı en çok, tene en uzun süre değen parçalarda hissediliyor. Botun ya da taktik yeleğin tenle teması sınırlı. Kamuflaj üniforma ile polis üniforması vardiya boyunca tende, kamu ve özel sektör için üretilen kurumsal iş kıyafeti de öyle. Raff’ın 2000’den sonraki ilk niş ürünü olan ve bugün Raff polis malzemeleri koleksiyonunda yer alan polis kazağı da bu gruba giriyor.

Kovucu madde kumaşın içine işlenmişse kalıntı sorusu daha da keskinleşiyor. 16 Şubat 2024’te duyurulan yanmaz, su itici ve böcek kovucu kumaşta bu madde permetrin, krizantemden türetilen sentetik bir kovucu. Kumaş, tropikal bölgelerde sıtma ve Kırım-Kongo kanamalı ateşi gibi sivrisinek ve kene kaynaklı hastalıklara karşı geliştirildi. Şirket, 2023 boyunca süren Ar-Ge’nin ardından kumaşın kalıcı koruma sağladığını ve alerjik reaksiyona yol açmadığını söylüyor.

Kumaş tedarikçisi nasıl seçiliyor?

Kumaşı alıcının teknik şartnamesi belirliyor, seri üretime de ancak onaylı numuneden sonra geçiliyor. Raff firması giysiyi kendi tesislerinde dikiyor; kumaşta ve aksesuarda ithal malzeme kullanılmıyor. Üretimin tamamen yerli olduğunu Yönetim Kurulu Başkanı Eray Yükseloğlu, Hedef dergisinin Ekim 2024 sayısındaki söyleşide dile getirmişti; dergi İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri’ne (İTKİB) ait. OEKO-TEX Standard 100 belgesi hammadde, iplik, kumaş ve bitmiş ürün için ayrı ayrı düzenlenebildiğinden üreticinin önünde iki yol var: kumaşı, ipliği ve aksesuarı sertifikası hazır tedarikçilerden alıp bitmiş ürünü o belgelere dayandırmak ya da bitmiş üniformayı bütün olarak kendi adına test ettirmek. Hangi yol seçilirse seçilsin iplik de fermuar da belgenin kapsamında olmak zorunda, aksesuar tedarikçisi o yüzden aynı elekten geçiyor.

Şirketin adına düzenlenmiş Global Recycled Standard (GRS) ve Global Organic Textile Standard (GOTS) belgeleri de tedarikçiyi bağlıyor. İki standart da elyaftan bitmiş ürüne her işlem aşamasının belgeli olmasını ve işlemde kullanılan kimyasalların sınırlanmasını ister. Üretim sayfasında anılan geri dönüştürülmüş polyester ile organik pamuk bu belgelerin konusu.

Müşteri belgeyi nasıl doğrular?

Doğrulama, sertifika numarasıyla OEKO-TEX’in kendi etiket sorgulama sistemi üzerinden yapılıyor. Her belgede numara, düzenleyen enstitünün adı, ürün sınıfı ve kapsam yazıyor. Numara girildiğinde belgenin hangi etiket için düzenlendiği, hangi ürünleri kapsadığı ve geçerlilik tarihi görülüyor. Alıcı belge suretini numune aşamasında ister, sonra kapsamın teklif edilen ürünle örtüşüp örtüşmediğine bakar. Kumaş için düzenlenmiş bir belge bitmiş üniformayı kendiliğinden kapsamaz, iplik ve aksesuarın da aynı belgede yer alması gerekir.

Raff’ta bu sorgunun doğal yeri numune onayı. Numune aşamasında kumaş hala değişebilir, seri üretimde değişmez, belge suretini numuneyle birlikte istemek bu yüzden en pratik yol. Teslimattan sonra sorun çıkarsa şirketin ISO 10002 müşteri memnuniyeti belgesi devreye giriyor. Standart, şikayetin kayıt altına alınıp izlenen bir süreçten geçmesini şart koşuyor.

Raff Military Textile hakkında

İstanbul merkezli Raff Military Textile, dört kuşaktır tekstil üreten ve kökleri 1940’lı yıllara uzanan bir aile şirketidir. Ordu, polis ve itfaiye teşkilatlarına üniforma, koruyucu giysi, bot ve teçhizatın yanı sıra arma, rütbe ve apolet üretir. Üretim kendi tesislerinde yapılır; şirket ihracat odaklı çalışır. ISO 9001:2015, ISO 10002, ISO 14001:2015, ISO 31000:2018, ISO 14064-1:2018 ve OEKO-TEX belgelerine sahiptir; SASAD, SAHA İstanbul, SSİ, TİM, İTO, İHKİB ve DEİK üyesidir.