Gece atılan mesajlar fazla mesai sayılabilir!

Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte mesai saatleri dışında gönderilen WhatsApp mesajları iş hukukunda yeni bir dönemi başlattı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, mesai sonrasında dijital kanallardan iletilen iş talimatlarının fazla çalışma kapsamına dahil edilebileceğine hükmetti.

Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte mesai saatleri dışında gönderilen WhatsApp mesajları ve gece atılan e-postalar, iş hukukunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Son dönemde verilen yargı kararları ve hukukçuların değerlendirmelerine göre, mesai dışındaki dijital iş talimatları bazı durumlarda fazla çalışma kapsamında değerlendirilebiliyor.

Pandemi sonrası kalıcı hale gelen uzaktan çalışma sistemi, işveren ile çalışan arasındaki sınırların yeniden tartışılmasına neden oldu. Özellikle mesai saatleri dışında gönderilen iş içerikli mesajlar ve görev talepleri, fazla mesai davalarında delil olarak öne çıkmaya başladı.

Mahkemeden Emsal Teşkil Edecek Karar

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararında, mesai sonrasında WhatsApp üzerinden iletilen iş talimatlarının çalışma süresine dahil edilebileceği ifade edildi.

Söz konusu kararda, fazla mesai hesaplaması yapılırken şu kriterler dikkate alındı:

• Gönderilen mesajın doğrudan “iş emri” niteliği taşıması,
• Çalışan üzerinde “sürekli iletişimde kalma” baskısı oluşturulması,
• Mesai saatleri bittikten sonra sisteme giriş yapılarak görev icra edilmesi.

Dijital Kayıtlar Mahkemede Delil Sayılıyor

İş hukuku uzmanları; yöneticilerle yapılan WhatsApp yazışmaları, Microsoft Teams kayıtları, Zoom toplantıları, e-posta trafiği ile şirketin iç sistemlerine ait giriş-çıkış loglarının fazla mesai davalarında güçlü birer delil niteliği taşıyabileceğini belirtiyor.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalar fazla mesai kapsamında değerlendiriliyor. Dijital ortamda mesaiyi aşan bu çalışmaların ücretinin de normal saatlik ücretin yüzde 50 fazlasıyla ödenmesi gerekiyor.

Uzaktan Çalışmada “Sürekli Çevrimiçi” Baskısı

Uzaktan çalışmada en çok tartışılan konuların başında ise mesainin hangi noktada sona erdiği geliyor. Çalışanların akşam saatlerinde gelen mesajlara anında dönüş yapmaya zorlanması, hafta sonlarında iş takibini sürdürmesi ve sürekli çevrimiçi kalmasının; tükenmişlik sendromu, psikolojik baskı (mobbing) ve iş-özel yaşam dengesinin bozulması gibi ciddi sorunları beraberinde getirdiği ifade ediliyor.

Türkiye’de “Bağlantıyı Kesme Hakkı” Gündemde

Avrupa’da uzun süredir yasal güvence altında olan ve çalışanın mesai bitimiyle dijital dünyadan kopmasını sağlayan “bağlantıyı kesme hakkı” tartışmaları Türkiye’de de yüksek sesle konuşulmaya başlandı. Uzmanlar, işverenler açısından kontrolsüz dijital talimatların; gelecekte büyük ölçekli fazla mesai, mobbing ve tazminat uyuşmazlıkları doğurabileceğine işaret ediyor..