Çocuk ceza yaşı düşüyor, aileye yaptırım geliyor!

Meclis Araştırma Komisyonu’nun hazırladığı taslak raporda, çocuk suçluluğunun önlenmesi için infaz sisteminden aile sorumluluğuna kadar geniş kapsamlı değişiklikler önerildi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) kurulan Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, çocukların suça yönelme nedenleri ile çözüm önerilerini içeren kapsamlı taslak raporunu tamamladı. Raporda, mevcut çocuk adalet sistemine ilişkin dikkat çeken değişiklik önerileri yer aldı.

Hazırlanan raporda özellikle çocuk suçluluğunda artış yaşandığına dikkat çekilirken, kamuoyunda oluşan “cezasızlık algısının” suç oranlarını artırdığı değerlendirmesi yapıldı. Bu kapsamda ceza sorumluluğu yaş sınırının düşürülmesi, ağır suçlarda ceza indirimlerinin sınırlandırılması ve ailelerin rehabilitasyon süreçlerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi gibi öneriler öne çıktı.

Ceza Sorumluluğu Yaşı 10’a Düşürülebilir

Raporda yer alan en dikkat çekici önerilerden biri, Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) halen 12 yaş olarak uygulanan ceza sorumluluğu sınırının 10 yaşa indirilmesi oldu.

Komisyon, özellikle ağır suçlara karışan çocuklar açısından mevcut sistemin caydırıcılık üretmediğini savundu. Bu kapsamda 15-18 yaş grubundaki çocuklara uygulanan otomatik ceza indirimlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiği ifade edildi.

Öneriler arasında şu maddeler yer aldı:

• Ceza sorumluluğu yaş sınırının 12’den 10’a düşürülmesi

• 15-18 yaş grubunda ceza indirimlerinin kademeli hale getirilmesi

• Denetimli serbestlik uygulamalarının daraltılması

• Ağır katalog suçlarda iyi hal ve takdiri indirimlerin sınırlandırılması

Raporda, özellikle kasten öldürme ve nitelikli cinsel istismar gibi ağır suçlarda hâkimlerin uyguladığı iyi hal veya takdiri indirimlerin daha net yasal sınırlar içerisine alınması gerektiği belirtildi.

Ailelere Para Cezası ve Yaptırım Önerisi

Komisyon raporunda çocukların suça yönelmesindeki temel nedenlerden biri olarak aile yapısındaki denetim eksikliği gösterildi.

Bu nedenle çocukların rehabilitasyon süreçlerine aktif katılım göstermeyen ailelere yönelik yaptırımlar önerildi. Raporda şu ifadeler yer aldı:

“Çocuk mahkemeleri veya sosyal hizmetler tarafından verilen iyileştirme, eğitim ve danışmanlık tedbir yükümlülüklerine uymayan, çocuğunun rehabilitasyon sürecine aktif katılım sağlamayan ve denetim görevini ihmal eden aileler hakkında idari para cezası veya doğrudan cezai yaptırımlar (hapis cezası/kamu hizmeti) uygulanmalıdır.”

Öneriler arasında kamu hizmeti cezası ve bazı durumlarda hapis yaptırımı gibi seçeneklerin de değerlendirildiği belirtildi.

“Riskli Çocuklar” Dijital Sistemle Takip Edilecek

Raporda yalnızca cezai yaptırımlar değil, önleyici sosyal politikalar da geniş yer buldu. Suçun oluşmadan önlenmesi amacıyla okul, mahalle ve sokak bazlı erken teşhis sistemi kurulması önerildi.

Bu kapsamda tüm adli, eğitsel ve sosyal süreçlerin tek merkezden yönetileceği bir “Ulusal İzleme Merkezi” kurulması gündeme geldi.

Komisyona göre risk altındaki çocukların:

• Eğitim süreçleri

• Sosyal hizmet kayıtları

• Adli geçmişleri

• Psikolojik destek süreçleri

tek bir dijital veri sistemi üzerinden takip edilebilecek.

Ayrıca mahalle bazlı sosyal risk haritaları oluşturularak suç eğiliminin yoğun olduğu bölgelerde sosyal hizmet uzmanları ve psikologlarla erken müdahale modeli uygulanması önerildi.

Okullarda Hukuk ve Suç Farkındalığı Dersleri

Komisyon raporunda eğitim sistemiyle ilgili düzenlemeler de yer aldı. Buna göre okullarda:

• Temel hukuk bilgisi

• Hak ve sorumluluk eğitimi

• Akran zorbalığıyla mücadele

• Sosyal medyanın suç ve dezenformasyon etkileri

gibi başlıklarda zorunlu ders ve eğitim programlarının artırılması istendi.

Hazırlanan taslak raporun ilerleyen süreçte TBMM gündemine taşınması ve ilgili bakanlıklarla paylaşılması bekleniyor. Önerilerin yasalaşabilmesi için ise kanun değişikliği süreçlerinin tamamlanması gerekiyor..